Info en activiteiten

Info

 De ’s Gravelandsevaart met de schutsluis in het fort.

De ’s Gravelandsevaart is gegraven in 1635 met als doel zand te halen uit ’s Graveland voor de aanleg van de grachtengordel van Amsterdam. Op de terugweg werd huisvuil meegenomen. Later werden op de afgegraven grond door bewoners van de Amsterdamse grachtengordel  de buitenplaatsen gebouwd. De ’s Gravelandsevaart bleef daardoor belangrijk als verbinding met Amsterdam.

Na het rampjaar 1672 is de Hollandse Waterlinie veel belangrijker geworden bij de verdediging van Holland omdat het onder water zetten meer doelgericht werd toegepast. De functie van de sluis werd zo belangrijk dat omstreeks 1674 de sluit in het fort werd gebouwd. Deze situatie heeft tot 1878 geduurd (zie plattegrond). Toen werd de sluis buiten het fort nieuw gebouwd zoals het nu nog is. De sluis was vooral ook belangrijk als inlaatpunt om het gebied ten oosten van de Vecht onder water te zetten.

Bij het aanpassen van het fort in 1878 zijn de vaart en de sluis in het fort gedempt.

Rond 2005 is de gracht rond het torenfort opnieuw gegraven  en de restanten van de schutsluis opengelegd. De overige restanten van de vaart liggen nog onder de straat in het verlengde van de sluis.

Een sluisdeur, zoals op de wal staat, heeft ooit in de sluis gezeten.

Het  torenfort

Het torenfort is in 1845 gebouwd met rondom een gracht. De toegang was met een ophaalbrug welke rechts van de tegenwoordige ingang zat. De vorm van de poort is duidelijk zichtbaar in de muur.  Het torenfort had tot 1876 een borstwering. De waterpoort aan de Vechtzijde is van 1845. Deze komt uit in de toenmalige keuken.

In 1876 is het torenfort aangepast aan de ontwikkeling van de aanvalswapens. Het werd verbouwd tot een bomvrije torenfort: de gracht werd gedempt en het torenfort werd rondom met aarde bedekt. De borstwering is weggehaald en ook het dak werd bedekt met een laag aarde. Het regenwater werd door deze dakbedekking gefilterd en opgevangen  in een reservoir onder het torenfort.  Het torenfort werd door de begroeide aarden bedekking onzichtbaar in het landschap.

Voor de huidige ingang werd op de in de gracht zichtbare fundering een wachthuis gebouwd. Hier was vanaf 1876 tot 1954 de toegang tot het fort over de brug vanaf de Vechtdijk.

Het torenfort is nu een ruïne. In 1954 is bij de egalisering van het gehele fort, het  torenfort opgeblazen. Het was niet de bedoeling het geheel op te blazen maar meer om het onbruikbaar te maken en de ruïne te laten staan als een landschapsstoffering. Doordat het een ruïne is, geeft het een duidelijk beeld hoe een torenfort is opgebouwd.

Op de luchtfoto uit 1926 (hiernaast) is duidelijk te zien hoe centraal de positie van het torenfort in het totaal van het fort is. Aan de andere kant: de vijand werd verwacht vanuit het oosten en het zuiden. Daar lagen de sterkste verdedigingswallen met de grachten en de onder water gezette polders.

De bedoeling was om het torenfort te kunnen gebruiken als het laatste punt om terug te trekken.

Kanonremise

Op het fort “Uitermeer” zijn in 1876 drie van deze remises gebouwd. De andere twee zijn in 1954 afgebroken. Deze gebouwen waren bomvrij en dus aangeaard. Ook hier werd het gefilterde regenwater opgeslagen in reservoirs onder de remise.

De grote deuren geven toegang tot de plaats waar de kanonnen werden opgeslagen. Deze kanonnen werden in tijden van oorlog of oorlogsdreiging op de wallen geplaatst.

De kleine deuren geven toegang tot de soldaten- en officiersverblijven met aan de achterzijde van het gebouw de wasplaatsen en de toiletten. Totaal sliepen rond de 52 manschappen in deze verblijven. Daarnaast was er een officiersverblijf. De remise is niet toegankelijk. Het is een verblijfplaats voor vleermuizen. De opening (een soort brievenbussen) in de  deuren  maakt het in en uitvliegen van de vleermuizen mogelijk. Links om de hoek is een poort met een jaartal er boven.     Vermoedelijk is dat de hoofdingang van deze remise geweest. 

Op de plattegrond hiernaast is te zien hoe de indeling en gebruik van de verschillende ruimten bedoeld was.

De plofhuisjes

In de koude oorlog (1946-1989) is het fort “Uitermeer” totaal van aanzien veranderd. Het fort kreeg als bestemming opslag van munitie. Om het fort voor deze bestemming geschikt te maken werden in 1954 veel gebouwen afgebroken en de aarden wallen geëgaliseerd. Vanaf de ’s Gravelandseweg werd een nieuwe toegang tot het fort gemaakt. Het hele terrein werd omheind door een hoog hek. Er werden straten aangelegd die te herkennen zijn aan de zwarte tegels. Voor de opslag van munitie werden 15 huisjes gebouwd volgens een speciale constructie. Bij een ontploffing van de munitie zou het dak omhoog  gaan en de muren blijven staan. Van deze plofhuisjes zijn er nog  negen overgebleven. Er zijn grote en kleinere huisjes. Zo is bijvoorbeeld Nr 2 een grote en nr 8 een kleine. Zes huisjes zijn afgebroken. Wel is te zien waar deze huisjes gestaan hebben omdat de betonvloeren zijn blijven liggen. In huisje nr 3 werd  gewerkt met de munitie. Daarom werd dit huisje beveiligd met een systeem voor bliksemafleiding. De 8 metalen palen rond het gebouw zijn daar een restant van.

Het fort “Uitermeer” is 400 jaar als onderdeel van de verschillende verdedigingsstelsels een belangrijke schakel geweest in de verdediging van ons land.

 

Plofhuis 7

Informatie over Plofhuis 7: www.plofhuis7.nl

Het programma kunt u hier terugvinden: http://www.uiteraarduitermeer.nl/programma

 

Activiteiten

Bloembollen

Op 16 november zijn er 5000 bloembollen geplant door 50 leerlingen van de Kors Breijerschool onder begeleiding van Trudy, Marlies, Marijke en Theo. Een prachtige ochtend met veel enthousiasme.

 

Groenonderhoud

Fort Uitermeer moet als deel van de Stelling van Amsterdam en als onderdeel van de ‘Hollandse Waterlinie’ herkenbaar zijn als een deel van de groene ceintuur in de 21e eeuw. Naast de cultultuurhistorie spelen het landschappelijke en de natuurwaarden eveneens een rol van betekenis op het terrein. Door recreatie, cultuurhistorie en natuur met elkaar te vervlechten ontstaat een duurzame situatie. Om dit op verantwoorde wijze te kunnen realiseren is een ‘Beheerplan’ opgesteld.  Dit plan vormt o.a. voor de vrijwilligers de leidraad bij de uitvoering van allerlei onderhouds- en groenwerkzaamheden.Het plan is gebaseerd op de gedragscode ’Flora en Faunabeheer’. Dit is een op de wet geënt hulpmiddel waarmee beheerders van natuur reguliere werkzaamheden kunnen uitvoeren zonder in strijd te handelen met de ‘Flora- en Faunawet’. 

Nestkasten

Dit jaar zijn we op 28 maart gestart met de nestkastencontrole. Trudy Terheggen/André Veenstra en ik nemen dan de ladder, het logboek van de nestkastencontrole en een nijptang mee op onze wekelijkse ronde van nummer 1 t/m nummer 36. Eind april was een koude periode, waardoor in een nestkast de jongen dood zijn gegaan door gebrek aan voedsel. Gelukkig was in de meeste kasten alleen nog maar sprake van nestbouw en eileg.

Natuurlijk broeden niet alle vogels in onze nestkasten. De spreeuwen zien we ook af en aan naar het torenfort vliegen om in de gaten aan de buitenkant te broeden. Merels, vinken,winterkoningen en grauwe vliegenvangers zitten in de klimop, in de bomen, of in de roosters aan de achterkant van de plofhuizen te broeden.

Hieronder een overzicht van de broedende vogels:

 

eieren

uitgevlogen jongen

Koolmees

101

79

Pimpelmees

71

53

Spreeuw

29

23

Winterkoning

9

9

 Nog een paar bijzonderheden: in de nestkast van de Grote bonte specht heeft dit jaar een spreeuw gebroed, in een mezenkast heeft een winterkoning gebroed.

Als de jongen uitgevlogen zijn, maken we de kast meteen leeg en schoon. De broedomstandigheden waren dit jaar zo gunstig dat we voor het eerst 6 tweede legsels hadden, van koolmees, pimpelmees en spreeuw. De laatste controle was op 4 juli, toen waren alle jongen uitgevlogen.

 

Algemeen onderhoud

Evenals bij het groenonderhoud vormt  voor het ‘Beheerplan’ ook bij het algemeen onderhoud de leidraad bij het uitvoeren van de werkzaamheden.

De werkzaamheden die door de vrijwilligers  worden verricht bestaan o.a. uit :

  • Onderhoud aan de gebouwen ( reparatie; schilderwerk; schoonmaken goten + daken)
  • Onderhoud aan de verlichting op het terrein
  • Onderhoud aan de steigers ( reparatie; schoonmaak)
  • Onderhoud wandel- en rijpaden ( verharding; bestrating)
  • Onderhoud torenfort ( verwijderen puin; schoonhouden binnenplaats)
  • Onderhoud materialen
  • Onderhoud parkeerplaats ( schoonhouden ; aanbrengen verbeteringen)

 

 

Zoekt u voor een familie- uitje,  voor uw werknemers, uw vrienden, collega’s of buurt een leuke bestemming dan is een bezoek aan Fort Uitermeer daarvoor een uitgelezen mogelijkheid.  De combinatie van het restaurant ‘Uit & Meer’, de Stichting’ Uiteraard Uitermeer’ en ‘Weesp Marketing’ biedt u diverse mogelijkheden voor een interessante en gezellige dag.  Zo kunt u bijvoorbeeld met de boot vanuit Weesp via de Vecht varen naar Uitermeer, daar koffiedrinken, lunchen of dineren en vervolgens nog een rondleiding krijgen.

Historische rondleiding

Fort Uitermeer kent een lange en interessante geschiedenis en de Stichting Uiteraard Uitermeer beschikt over een aantal gidsen die graag bereid zijn u daar meer over te vertellen.  Zij doen dat in de vorm van  een historische rondleiding of een presentatie. Zij nemen u mee langs de verschillende historische objecten op het terrein en vertellen daarbij de verhalen die de objecten voor u tot leven brengen. 

De duur van de rondleiding varieert, afhankelijk van uw wensen, van 30 minuten tot ruim 60 minuten. De kosten bedragen, ongeacht de groepsgrootte, € 50,- per gezelschap.

Natuurrondwandeling

Het terrein van Fort Uitermeer kenmerkt zich ook door de aanwezigheid van een gevarieerde flora en fauna. Een tweetal IVN gidsen leiden u graag rond om u daar kennis van te laten nemen en sfeer te laten proeven.  Ook hier zijn arrangement denkbaar met het restaurant en Weesp marketing. Kosten: € 50,-, ongeacht de groepsgrootte.

Informatie of aanmelden kan via :

  • Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
  • Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
  • Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Buitenklas

De groepen 7 van de Kors Breijerschool komen naar het natuurterrein van Fort Uitermeer om te helpen bij werkzaamheden.
Zij leren snoeien, bouwen van takkenrillen, het teveel aan brandnetels te verwijderen, struiken en bomen te planten, een insectenhotel te bouwen en hoe ze een broeihoop voor ringslangen kunnen bouwen.
De leerlingen zien de natuur bewust om zich heen, maar leren ook samen te werken en elkaar te helpen. Zij leren om te gaan met gereedschap, waar ze niet iedere dag mee omgaan.
Terwijl ze aan het werk zijn, worden ze door IVN-gidsen, vrijwilligers en leerkrachten begeleid.
De werkgereedschappen worden geleverd door Landschap Noord-Holland.

Schoolactiviteiten

Sinds de Stichting ‘Uiteraard Uitermeer’ in 2006 eigenaar is geworden van het terrein, is één van de doelstellingen geweest het tot dan toe gesloten terrein weer voor het publiek toegankelijk te maken. De bedoeling is  de mensen kennis te laten maken met de bijzondere dingen die dit terrein te bieden heeft.  Zo worden er door vrijwilligers van de Stichting ‘Uiteraard Uitermeer’ historische rondleidingen, natuurrondleidingen  of presentaties verzorgd voor groepen volwassenen.

Vanaf het schooljaar 2014-2015 is er ook de mogelijkheid  voor scholen om deel te nemen aan  een aantal activiteiten op het terrein van Fort Uitermeer.  Hiervan hebben verschillende scholen al gebruik van gemaakt. Voor de groepen 5 en 6 worden er natuuractiviteiten  georganiseerd en voor de groepen 7  een historische rondleiding. Op verzoek kunnen wij het programma ook aanvullen met een presentatie en demonstratie van een imker.  

De natuuractiviteiten

Deze worden verzorgd door vrijwilligers van het IVN ( Instituut Voor Natuureducatie en duurzaamheid) , die tevens vrijwilliger zijn op Uitermeer.  Over de opzet en inhoud van de activiteiten verwijzen wij naar de bijlage.  De activiteiten  nemen een dagdeel in beslag. Afhankelijk van de keuze voor een ochtend of een middag zal een programma worden samengesteld.  De kosten bedragen  € 50,- per deelnemende groep.  Er zijn 3 perioden in het jaar waarin de natuuractiviteiten georganiseerd worden en waaruit een keuze kan worden gemaakt :

  1. 1 september -  15  november (herfstperiode)
  2. 15 maart      -    1   mei ( voorjaarsperiode)

Historische rondleidingen

Ook deze worden verzorgd door de vrijwilligers van Uitermeer .  Een  rondleiding duurt ca. 45 minuten en daaraan voorafgaand  is er eerst een power point -presentatie  van ongeveer 30 min. Indien  gewenst kunnen de tijden ook worden aangepast. De rondleidingen worden gegeven in de periode 1 mei-1 juli. De kosten bedragen ook voor deze activiteit € 50,- per deelnemende groep.

Mocht u belangstelling hebben om met uw groepen 5.6 of 7 deel te nemen , schrijft u dan een berichtje naar:  Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. en dan nemen wij z.s.m. telefonisch contact met u op.

Uitermeer: natuur beleven

Voor de groepen 5 en 6 van de basisschool hebben we ( 2 oud-leerkrachten van het basisonderwijs en tevens natuurgids bij het IVN) een pakket van activiteiten bedacht, waarbij de natuur op en om het terrein wordt verkend. De leerlingen worden verdeeld (door hun leerkrachten) in 5 gevarieerde groepen en gedurende de ochtend of de middag gaan ze met een begeleider actief van plek naar plek om verschillende dingen te doen, bv:

  • Vogels bij het water herkennen
  • Waterbeestjes zoeken
  • Bodembeestjes zoeken
  • Quiz over natuur
  • Hoe leven mollen
  • Een bordspel
  • Groei van paddenstoelen

Werkbladen zorgen voor uitleg en verdieping. Op elke plek zit een deskundige om de opdrachten te begeleiden.

Start ochtendgroep: 8.45 uur - 11.00 uur

Start middaggroep: 11.30 uur- 13.45 uur

(In overleg kunnen de tijden worden aangepast)